نامدگان

بررسی نشانه های نقوش برجسته...(بخش4)
نویسنده : محمد دبستانی - ساعت ٩:٥٥ ‎ق.ظ روز جمعه ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸
 

فرهنگ هخامنشیان

زبان

 شناخت زبان به عنوان عنصری برآمده از فرهنگ، چه تأثیری در دریافت خصوصیات یک جامعه دارد؟ کشف جایگاه زبان در فرهنگ جامعه ی هخامنشیان چه تأثیری بر شناخت ساختارارتباطی مردم و نحوه ی بیان مفاهیم تمدّن آن دوره دارد؟ زبان های معمول مورد استفاده در جامعه ی هخامنشیان چه  بوده است؟ زبان به عنوان عنصری اساسی در شکل بندی روابط انسانی مطرح می باشد. این روابط  نمی توانند وجود داشته باشند مگر آنکه از راه زبان به سخن در آیند. در واقع، زبان وسیله ی اساسی است که افراد با آن خودشان را به جهان بیرونی مرتبط می سازند. زبان پدیده ای است ارتباطی که در خدمت تمامی جامعه و طبقات مختلف آن قرار می گیرد.

  از آن آنچه گفته شد چنین بر می آید که زبان ، شرط مهم و ضروری تمامی فعالیتهای انسان می باشد. بنابراین تاریخ و فرهنگ هخامنشیان را نمی توان از زبان آن ها جدا کرد. زبان رایج آن دوره همچون پروسه ی زنده ای است که می تواند بیانگر آنچه که در تاریخ آن رخ داده، باشد وشناخت قواعد و قراردادهای زبانی آن می تواند به درک چگونگی بیان اندیشه های مردمان آن عصر منجر شود.

 زبان رایج در امپراتوری هخامنشیان همچون مردم آن متنوع و گوناگون بود. پارسی ها، حداقل آنهایی که پارسی اصیل بودند به پارسی کهن که گویش جنوب غربی ایران بود سخن می گفتند. علی رغم این که زبان پارسی هیچ گاه به صورت زبان واحد رسمی و زبان مکتوب اداری در نیامد،[1] ولی باز هم می توان آن را درتعدادی از کتیبه های عصر هخامنشی مشاهده کرد.[2]

سازمان اجتماعی

 آیا بررسی سازمان اجتماعی ایرانیان دوره ی هخامنشی می تواند موجب شناسایی روش کنترل و  اداره ی جامعه ی هخامنشی شود؟ هر چند از سازمان اجتماعی آن عصر اطلاعات زیادی در دست نیست ولی عموماً اطلاعات اندکی که وجود دارد بر پایه ی زمینه های فئودالی است که از طریق مناصب اقتصادی و اجتماعی صورت می گرفت.[3]جامعه ی سنّتی هخامنشیان از سه طبقه تشکیل می شد: طبقه ی جنگاوران اشرافی، روحانیون وکشاورزان یا گله داران. منشاء و اساس این تقسیمات، ساختاری قبیله یی بود که برپایه ی نسب ونژاد پدری قرار داشت.[4]در این ساختار قدرت عملی حکومت مرکزی از طریق یک ساختار هرمی شکل که از سوی سطوح پایین  قدرت عالی، توسط افرادی که خودشان در واقع درباری بودند، کنترل می شد.[5] در حکومت هخامنشیان روش سازمان بندی و کنترل جامعه تحت تأثیر عقاید سیاسی، اجتماعی و دینی مردمانی که برآن ها حکومت می شد، دچار تغییرات و اصلاحاتی گردید که بر اندیشه ی حاکمان نیزاثر گذاشت و تعریفی نو از حکومت و سلطنت ارائه کرد.

هنر

هنر هخامنشیان چه اهدافی را دنبال می کرد؟ هنر سلطنتی هخامنشی چگونه هنری بود و بیشتر از چه عواملی در جامعه ی هخامنشی اثر می پذیرفت؟ آیا اعتقادات و باورهای هخامنشیان در هنر آن عصر نفوذ پیدا کرده بود؟ هنر هخامنشیان همانند ملل تحت سلطه ی حکومت هخامنشی ترکیبی از عناصر متعدد  وام گرفته شده از فرهنگ های مختلف بود. هنرمندان و صنعتگران این عصر همگی از سرزمین های تحت حاکمیّت هخامنشیان بودند. از جمله مادی ها، مصری ها، بابلی ها و ساردی ها که در انتقال عناصرهنری   وام گرفته شده، نقش مهمی را ایفاء می کردند.[6] تلفیق سلایق، شیوه ها و درون مایه ها در هنرهخامنشی به صورت ترکیبی از طرحی ایرانی به همراه تکنیک ها وجزئیاتی که متأثر از حضور هنرمندان خارجی است، قابل درک است.[7] معماری هخامنشی نیز که بخش عمده ی هنر آن دوران را تشکیل می دهد از این قاعده مستثنی نیست.

هنگامی که امپراتوری هخامنشی به دست کوروش شکل گرفت نیاز به ابزاری داشت که بتواند تمام عظمت و شوکت این حکومت را به دیگرن نشان دهد و هنر بهترین زبان بود. آنچه مسلّم است هنر چیزی نیست که خلق الساعه باشد و ناگهانی پدید آید. هنر نیاز به زمان دارد تا زاییده شود، پرورش یابد و به تکامل برسد و این در حوصله ی فاتحی که در فاصله ی کمتر از 3/1قرن تمام جهان متمدّن آن روزگار را تحت سلطه آورده، نمی گنجد وچه زیبا "محمد علی اسلامی ندوشن" این مسئله را بیان کرده است: «اقتباس و تلفیق هنر خاصیتی است که همه ی کشورهای قاهر و فاتح داشته اند، هنر زاییده ی سکون و شکیبایی و گذشت زمان است. برای فاتح در آغاز نه سکون معنی دارد و نه شکیبایی و نه فرصت هست.»[8]



[1] .زبان


 
 
 







Powered by WebGozar